|
|
|
|
Najbardziej popularne cechy osobowoœci to : a) procesy poznawcze ( bezpoœrednie: wra¿enia, spostrze¿enia i poœrednie: pamiêæ, uwaga, myœlenie i wyobraŸnia) b) temperament c) inteligencja d) charakter Czynniki wp³ywaj¹ce na kszta³towanie osobowoœci to : a) œrodowisko - jest to otoczenie, w którym przebywamy, mo¿e to byæ miejsce pracy, mo¿e to byæ jakaœ wyj¹tkowa dla nas, bliska nam osoba, wp³yw mog¹ mieæ na nas rodzice, szko³a czy towarzystwo, w którym najczêœciej przebywamy, b) geny - czêsto dziedziczymy po naszych przodkach, geny osobowoœci, pewne odruchy, zachowania, odczucia odziedziczamy po cz³onkach rodziny c) w³asne ambicje - nie ka¿dy cz³owiek jest taki sam, d¹¿ymy do rozwoju do kszta³cenia siê, zdobywania wiedzy, jedna osoba jest bardziej inteligentna od drugiej te zale¿noœci mo¿na kszta³towaæ we w³asnym zakresie Na pewno w ¿yciu ka¿dego cz³owieka zdarzy³o siê nie raz zadzia³aæ w afekcie. Afekt to chwilowe podra¿nienie danego cz³owieka, jego zdenerwowanie i wyprowadzenia z równowagi. Cz³owiek wtedy zbulwersowany mówi wiele rzeczy, czego w normalnych spokojnych warunkach nie powiedzia³by. Mówimy wtedy wiele rzeczy, które mog¹ sprawiæ ból bliskiej nam osobie, choæ nie tylko. Jesteœmy bardzo podenerwowani, sytuacja sprawia, ¿e wygarniemy drugiej osobie jej wady, to jak siê zachowuje nie stosownie, ale po co? Przecie¿ bardzo wa¿ne jest to, aby postaraæ siê opanowaæ swoje emocje. Je¿eli w trudnych, konfliktowych sytuacjach dana osoba potrafi powiedzieæ, w porz¹dku, niechaj bêdzie na twoim, czy coœ w stylu nie zgadzam siê z tym, ale nie bêdê siê upieraæ przy swoim, czy te¿ dobrze nasze zdania s¹ ró¿ne zakoñczmy tê rozmowê bo dojdzie do zwady to naprawdê jest to bardzo cenna zaleta tej osoby. Otaczaj¹cy nas œwiat, œrodowisko wp³ywa na to ¿e ludzie maj¹ w³asne problemy, stresy prze¿ywaj¹, maj¹ radosne chwile w swym ¿yciu, ale równie¿ trudne, wiêc po có¿ utrudniaæ sobie ¿ycie poprzez k³ótnie? Zastanówcie siê nic wybuchami z³oœci, agresj¹ i okrzykami na naprawdê nie winn¹ osobê nie wskóracie. Przede wszystkim spokojny ton i rozmowa, rozmowa i jeszcze raz rozmowa!!!! SprawdŸcie od razu otoczenie wyda Wam siê ³askawsze dla Was!!!! Temperament to szybkoœæ reagowania na dane bodŸce z otaczaj¹cego nas œwiata. Niektóre osoby wolniej reaguj¹ inne zaœ szybciej, spontanicznie. Dlatego te¿ ukszta³towa³y siê nastêpuj¹ce 4 typy temperamentów: Sangwinik, Choleryk, Flegmatyk, Melancholik. Sangwinik to osoba weso³a, pogodna patrz¹ca bardzo optymistycznie na œwiat. Widzi œwiat w kolorowych barwach. Jest osob¹ subteln¹ i wra¿liw¹. W nieprzyjemnych sytuacjach jest smutny i speszony lecz przez krótki okres szybko to mija. Sangwinik bardzo uwielbia towarzystwo. Mówi bardzo du¿o jest sk³onny posun¹æ siê do lekkiego k³amstwa, ¿eby tylko skupiæ uwagê otoczenia na sobie. Mówi prze¿ywaj¹c i gestykuluj¹c. Potrafi dobrze "graæ". Wszêdzie jest go pe³no. Prze¿ywa bardzo na zewn¹trz, ale jego emocje wewn¹trz s¹ zazwyczaj krótkotrwa³e. Nie mo¿na na niego liczyæ, gdy¿ czêsto zmienia obiekt zainteresowania. Ci¹gle szuka nowych znajomoœci i wyra¿a chêæ poznawania i odkrywania œwiata. Sangwinik kieruje siê impulsami w zwi¹zku z czym nie wiadomo czego mo¿na siê po nim spodziewaæ. Najbardziej denerwuj¹c¹ jego cech¹ jest to , ¿e nie dostrzega swoich wad. Czêsto udziela komuœ rad nawet, jeœli ta osoba o ni¹ nie pyta. Wtr¹ca siê do wielu rozmów. Sangwinik uwielbia podró¿e, zmiany w ¿yciu, wydawanie pieniêdzy, prezenty i komplementy. Zwykle brak mu silnej woli do wykonania pomys³ów, których miewa niezliczon¹ iloœæ. Jest tak twórczy i barwny, ¿e budzi w ludziach podziw, czêsto nawet zazdroœæ. Nie nale¿y zbytnio przywi¹zywaæ wagi do jego s³ów lub obarczaæ odpowiedzialnoœci¹. Sangwinik potrzebuje osoby, która wszystko niemal zrobi za niego, s³ucha i adoruje go w ka¿dej chwili. Odwdziêczy siê nam urozmajcaj¹c nasze ¿ycie. Choleryk to urodzony przywódca. Nie potrafi pogodziæ siê z rol¹ podw³adnego. Zawsze lubi dowodziæ i rozkazywaæ innym. Lubi, gdy wszystko jest po jego myœli. Jego zalety to silna wola, zdecydowanie i d¹¿enie do celu. Dziêki takiej postawie mo¿e wiele osi¹gn¹æ w ¿yciu. Jest jednak sk³onny do "afektów", gdy coœ pójdzie nie tak jak nale¿y szybko wybucha na innych. Krzyczy i jest gwa³towny. Przechodzi szybko ze stanu spokojnego do ogromnych emocji. Mówi szybko co myœli na dany temat nie zwa¿aj¹c, ¿e mo¿e kogoœ uraziæ. Mo¿na jednak na niego liczyæ w trudnych sytuacjach. Ca³y czas próbuje przekonaæ do tego, ¿e jest nieomylny. Jego rozkazuj¹cy ton zra¿a innych. Mo¿na z nim wspó³¿yæ, gdy potrafi siê ustêpowaæ, gdy¿ na tym to w³aœnie polega- choleryk nie ustêpuje i trudno z nim iœæ na kompromis. Zawsze musi postawiæ na swoim. Spêdzanie czasu w towarzystwie uwa¿a za stratê czasu. Cholerykowi grozi pracoholizm, gdy¿ nie potrafi odpocz¹æ. Jest w ci¹g³ym biegu i wiecznie zajêty. Choleryk to silna osobowoœæ. Boi siê okazaæ s³aboœæ. Emocje choleryka s¹ niezwykle wysokie , to potencjalny zawa³owiec. Powinien nauczyæ siê cierpliwoœci. Flegmatyk, to osoba, któr¹ rzadko widaæ i s³ychaæ. Pe³ni w ¿yciu rolê obserwatora wydarzeñ. Jest powœci¹gliwy w wyra¿aniu emocji i prze¿yæ. Rzadko wyra¿a swoj¹ opiniê i pozostaje zagadk¹ dla wielu osób. Jedynie bardzo silna sytuacja bodŸcowa mo¿e wyprowadziæ go z równowagi - trudno go zraziæ do siebie. Zawsze jest uprzejmy i ¿yczliwy. Od ¿ycia nie wymaga zbyt wiele, jest zadowolony z tego co ma. Czêsto sprawia wra¿enie znudzonego ze wzglêdu na to, ¿e lubi samotnoœæ - unika towarzystwa. Zasadnicza jego cecha to zrównowa¿enie. Jest nazywany - zimnokrwistym - ze wzglêdu na spokój duszy. Nie ³atwo go zdenerwowaæ, w trudnych sytuacjach pozostaje nieporuszony. Unika konfliktów i rzadko jest zdecydowany. Bywaj¹ dni, chwile, ¿e flegmatyk dzia³a w afekcie, lecz szybko mu uraz przechodzi i szybko zapomina. Z pokor¹ przyjmuje wszystko co siê pojawi, w myœl zasady: "nigdy nie jest tak Ÿle, aby nie mog³o byæ gorzej". Jest pesymist¹. Odznacza siê du¿¹ tolerancj¹ jest bierny i spokojny. Trudno i d³ugo podejmuje decyzje, ale gdy podejmie to nieodwo³alnie. Stanowczoœæ jego jest zaskakuj¹ca i jest za póŸno, aby przeciwdzia³aæ jego zamierzeniom. Flegmatyk jest z natury leniwy, nie lubi obowi¹zków i nie lubi byæ do nich zmuszany. Nie lubi równie¿ zmian i nowych sytuacji. Flegmatyk jest œwietnym mediatorem, a wspó³¿ycie z nim najczêœciej jest bezkonfliktowe, jest ¿yczliwym i dobrym s³uchaczem i akceptuje ludzi takimi, jakimi s¹. Melancholik sk³onny jest widzieæ ujemne strony ¿ycia. Przewa¿nie ma smutny nastrój. D³ugo pamiêta wszystkie przykre sytuacje. Wpada w depresje, gdy¿ ¿ycie traktuje zbyt serio. ¯ycie to dla niego ciê¿kie zadanie, które musi wykonaæ z pe³n¹ odpowiedzialnoœci¹. Ka¿de jego niepowodzenie, za³amuje go i zwiêksza w nim poczucie mniejszej wartoœci. Ka¿dy swój krok w ¿yciu starannie analizuje. Nienawidzi ha³asu, gdy¿ woli siê wyciszyæ. Wszystko dok³adnie planuje z góry. Nie jest roztargniony, a wszystko utrzymuje w jak najlepszym porz¹dku. ¯yje w œwiecie idei, wynalazków i planów. Ze wzglêdu na to, ¿e jest do bólu drobiazgowy trudno czasem z nim wspó³¿yæ. Jest zasadniczy i od innych oczekuje dostosowania siê do jego zasad. Jest bardzo wra¿liwy na krytykê i pamiêtliwy. Jego prze¿ycia powstaj¹ wolno, ale s¹ g³êbokie. Melancholik nie jest osob¹ towarzysk¹. Jest jednak sta³y w uczuciach w stosunku do osób, z którymi siê z¿yje. Uczucia te s¹ g³êbokie i silne. Ostro¿nie dobiera sobie przyjació³, gdy¿ jest nieufny wobec ludzi. Jest wspania³ym s³uchaczem i troszczy siê o innych. Melancholik jest bardzo oszczêdny. W pracy jest ceniony za sumiennoœæ, wytrwa³oœæ i zorganizowanie. £atwo podporz¹dkowuje siê narzuconej dyscyplinie. Jeœli coœ robi to bardzo dobrze, albo wcale siê do tego nie zabiera. Rzadko jednak wykazuje siê umiejêtnoœciami co powoduje strach przed pora¿k¹. Melancholik powinien nauczyæ siê optymizmu i popracowaæ nad podniesieniem poczucia w³asnej wartoœci.
Kochani powinniœmy uœwiadomiæ sobie, ¿e sposób, w jaki pokazujemy siê œwiatu jest nasz¹ reklam¹. To jak wygl¹damy, w jaki sposób rozmawiamy i zachowujemy siê œwiadczy o tym i przedstawia to , co jesteœmy zdolni zrobiæ. Na w³asny wizerunek sk³adaj¹ siê nastêpuj¹ce elementy: Doskonale ka¿dy z nas zdaje sobie sprawê z tego, i¿ wygl¹d jest wizytówk¹ cz³owieka. Powinniœmy w szczególnoœci wiêc o niego dbaæ. Œwie¿o umyte, poczesane w³osy, delikatny makija¿ u kobiet lub mêska twarz bez zarostu jest mi³o widziana, zw³aszcza przez osoby, które spotykamy po raz pierwszy. Du¿e znaczenie maj¹ równie¿ zadbany d³onie i czyste paznokcie. Wskazany jest delikatny zapach perfum lub wody toaletowej (koloñskiej). Powinniœmy dbaæ równie¿ o ubiór i dobieraæ go odpowiednio do okazji i miejsca, w którym mamy zamiar przebywaæ. G³ówna zasada to zachowanie higieny, estetyki i czystoœci. Mowa cia³a jest bardzo wa¿na u wielu osób! S¹ ludzie, którzy po sposobie bycia, gestykulacji, odpowiedniemu nachyleniu czy mimice twarzy potrafi¹ odczytaæ najwa¿niejsze cechy charakteru danej osoby lub jej obecny stan samopoczucia. Powinniœmy zatem zwa¿aæ na to co robimy i jak zachowujemy siê w obecnoœci innych ludzi. Wa¿ne jest, aby zachowaæ postawê sylwetki wyprostowan¹ co dodaje elegancji. Osoba, która spojrzy na nas, a widzimy siê z ni¹ po raz pierwszy "na pierwszy rzut oka" wyrabia sobie o nas opiniê. Opiniê mog¹ nam równie¿ wyrobiæ w danym œrodowisku nasi znajomi. Opinie te zazwyczaj s¹ takie, jak postrzegaj¹ nas inni. Jak nas odbieraj¹ i niekoniecznie musi to byæ s³uszne z tym, co chcemy przekazaæ rozmówcy. Czêsto te¿ opinia dotyczy (np. w zak³adach pracy) doœwiadczenia zawodowego czy kwalifikacji. Po pracy danego osobnika widaæ czy jest pracowity, staranny, zrównowa¿ony i odpowiedzialny za swoje zadanie. Postawa cz³owieka obrazuje pewne cechy charakteru danej osoby. Mo¿e równie¿ okazywaæ odczucia osobnika np. znudzenie, zmêczenie, zafascynowanie, chêæ rozmowy itp. Stoj¹c prosto na równych nogach i stanowczo wyra¿aj¹c swoje pogl¹dy sprawiamy wra¿enie osoby pewnej siebie, pewnej swego zdania i sk³onnej uargumentowaæ swoje racje. Wa¿na jest równie¿ charyzma czyli zdolnoœæ poci¹gania za sob¹ ludzi, namawiania ich do danej rzeczy czy podjêcia danej decyzji. Powinniœmy pamiêtaæ o wzajemnym szacunku! A tak¿e o szacunku do samego siebie!!! Styl komunikowania siê jest niezwykle wa¿nym elementem obrazuj¹cym nasz wizerunek, ale przede wszystkim kulturê. Œwiadczy równie¿ o bogatym zasobie s³ów. Wa¿ne jest, aby s³ownictwo dobieraæ odpowiednio do osoby, z któr¹ rozmawiamy. Je¿eli to jest np. starsza osoba to wiadomo, ¿e mówimy powoli, g³oœno, wyraŸnie i z wielkim szacunkiem dobieraj¹c s³ów wyszukanych. Natomiast w gronie przyjació³ czy znajomych nie jest to a¿ tak konieczne! Powinniœmy unikaæ g³oœnego krzyku i mówienia bardzo szybkim tempem. S³owa wulgarne œwiadcz¹ o ubogim zasobie s³ów i niskiej kulturze. Rozmawiaj¹c nie mo¿emy zaczynaæ jednego zdania i bardzo szybko przechodz¹c do drugiego. Mówimy spokojnie i tak, aby rozmówca móg³ nas jasno i wyraŸnie zrozumieæ. Podobnie jest z pisaniem (np.listów) czy prezentacj¹ (np.multimedialn¹ w szkole, labolatoriach, na uczelniach itp.). Dobr¹ cech¹ jest s³uchanie rozmówcy. Rozmawiaj¹c z dan¹ osob¹ zachowujemy siê tak, jak chcielibyœmy sami byæ traktowani. Ju¿ samym patrzeniem w oczy (od czasu do czasu na otoczenie) lub na twarz wykazujemy zainteresowanie. Mi³e jest równie¿ przytakiwanie lub wyra¿enie swego zdania. To co myœlimy równie¿ powinniœmy przekazaæ jasno i zrozumiale dla s³uchacza, gdy¿ mo¿e dojœæ do nie porozumieñ. Wizerunek w³asny jest bardzo wa¿ny! Powinniœmy dbaæ o to, aby byæ jak najlepiej odbieranym i zrozumianym. Ka¿dy cz³owiek o dobrych manierach bêdzie mia³ szacunek dla czasu, prywatnoœci czy innych bardzo wa¿nych spraw kolegi . Bardzo du¿o mo¿emy zdzia³aæ lub osi¹gn¹æ swój cel asertywnoœci¹ ani¿eli agresj¹. W towarzystwie rozmówcy powinniœmy powstrzymaæ siê od palenia papierosów, picia alkoholu czy te¿ wykluczone jest prze¿uwanie gumy do ¿ucia (chyba ¿e zostanie to zaproponowane przez rozmówcê). Codzienne proste i krótkie grzecznoœci oferowane kolegom/kole¿ankom w pracy, szkole, w sklepie, tramwaju itp. nam nie zaszkodz¹ na pewno, a zawsze to bêdzie przyjemne dla obydwu ze stron. Aby byæ szanowanym i cenionym absolutnie nale¿y unikaæ plotek!!! To co us³yszeliœmy zatrzymajmy dla siebie. WIZERUNEK KA¯DEGO CZ£OWIEKA POWINIEN BYÆ DLA NIEGO WA¯NY I POWINIEN DBAÆ O NIEGO I UTRZYMAÆ NA WYSOKIM POZIOMIE!!! Agresja jest to rodzaj zachowania, którego celem jest wyrz¹dzenie krzywdy czyli zranienie innej osoby. Wyró¿niamy nastêpuj¹ce agresje:
Postawa jest to ocena innych osób, ró¿nych sytuacji w których siê znajdujemy, wszelakich przedmiotów itp. Mamy trzy rodzaje postaw:
Samoocena jest inaczej jak sama nazwa "mówi" - ocena samego siebie. Na jej ukszta³towanie siê wp³ywaj¹ dwa podstawowe Ÿród³a. Pierwszym z nich s¹ nasze w³asne doœwiadczenia, czyli to, co wiemy o sobie, to na ile siê znamy i co mo¿emy o sobie samemu powiedzieæ. Równie¿ sk³adaj¹ siê na to Ÿród³o nasze zachowania, odczucia jak i to jak chcielibyœmy byæ odbierani. Drugim natomiast Ÿród³em s¹ opinie ludzi otaczaj¹cych nas, przebywaj¹cych z nami, znaj¹cych nas, a zazwyczaj s¹ to osoby bardzo bliskie. One równie¿ znaj¹ nas i potrafi¹ wypowiedzieæ siê na temat naszej osoby. Jeœli nasza ocena i osób otaczaj¹cych nas jest zgodna oznacza to, ¿e znamy siebie doskonale i ludzie odbieraj¹ nas tak jakbyœmy tego chcieli. Natomiast je¿eli opinie czy oceny ró¿ni¹ siê to wtedy sami nie wiemy co mamy o sobie myœleæ. Gdy¿ my uwa¿amy siê za inn¹ osobê ni¿ nas postrzegaj¹ w otoczeniu. Mo¿emy wyró¿niæ dwa rodzaje samoocen: Samoocena niska. Osoby o tej samoocenie bardzo czêsto nie dostrzegaj¹ swoich mo¿liwoœci i nie doceniaj¹ samego siebie. Maj¹ du¿e mo¿liwoœci jednak nie wykorzystuj¹ tego. Za równo w pracy jak i w ¿yciu codziennym niska samoocena mo¿e wywo³ywaæ negatywne skutki. Osoba taka czêsto nie podejmuje zadañ nieraz naprawdê ³atwych tylko dlatego, i¿ s¹dzi ¿e j¹ na to nie staæ i nie da rady wykonaæ go. Podobnie jest z ró¿nymi marzeniami, ma marzenia, ale nie realizuje ich, gdy¿ z góry zak³ada, ¿e po prostu i tak nie osi¹gnie oczekiwanego celu. Osoba taka zatem nie podejmuje ¿adnych prób, aby do czegokolwiek dojœæ czy cokolwiek osi¹gn¹æ. Czêsto taka osoba nie okazuje zrozumienia dla innych osób. Na przyk³ad w grupie, gdy jedne osoby s¹ ambitne, pragn¹ wykazaæ siê swoimi umiejêtnoœciami i wykorzystaæ swoje doœwiadczenie i kwalifikacje s¹ uwa¿ane przez osoby o niskiej samoocenie o wywy¿szaj¹ce siê, pos¹dzane o przem¹drza³oœæ, o chêæ "zab³yœniêcia" w grupie itp. Osoby o niskiej samoocenie równie¿ obwiniaj¹ wiele osób wokó³ siebie czy wykrêcaj¹ siê ró¿nymi sytuacjami, uwa¿aj¹c ¿e same s¹ w porz¹dku. Samoocena wysoka. Osoby o samoocenie wysokiej czêsto charakteryzuj¹ siê wykazywaniem chêci do wszelkich dzia³añ. Wyznaczaj¹ sobie zadania wygórowane, których same nie potrafi¹ wykonaæ. S¹ to osoby zazwyczaj stanowcze i uparte, przy tym co robi¹. Za wszelk¹ cenê pragn¹ osi¹gn¹æ cel, który sobie wyznacz¹ i nie potrafi¹ zrozumieæ tego, ¿e jest on nieosi¹galny. Osoby takie zazwyczaj marnuj¹ du¿o czasu nad danym zadaniem, którego nie potrafi¹ wykonaæ. Zawy¿ona ocena bardzo negatywnie nieraz wp³ywa na ludzi, gdy¿ s¹ to osoby uwa¿aj¹ce siebie za najlepszych, osoby "wszystko" wiedz¹ce i próbuj¹ to udowadniaæ. W pracy, w szkole czêsto nie s³uchaj¹ poleceñ, gdy¿ uwa¿aj¹ ¿e sami zrobi¹ to lepiej. Nie zwracaj¹ uwagi na ró¿ne rady, pomoc innych osób, gdy¿ wierz¹, ¿e same lepiej rozwi¹¿¹ dany problem. Zatem zarówno ocena zani¿ona jak i ocena zawy¿ona w³asnej osoby nie jest doskona³a. Powinniœmy dbaæ o to, aby zachowaæ pewn¹ równowagê pomiêdzy tymi dwiema ocenami. Powinniœmy d¹¿yæ realizowania marzeñ, osi¹gania celów wyznaczonych przez nas, ale na miarê naszych mo¿liwoœci. Powinniœmy podejmowaæ siê ró¿nych zadañ, a w trakcie dzia³ania zobaczyæ czy jesteœmy zdolni do jego wykonania. Przecie¿ zawsze mo¿na siê wycofaæ. Chocia¿ wiemy, ¿e mamy racjê powinniœmy wys³uchaæ te¿ innych osób co maj¹ do powiedzenia i przemyœleæ czy takie rozwi¹zanie nie by³oby lepsze od naszego. Tak wiêc nie upierajmy siê zawsze przy swoim. Pamiêtajmy, ¿e w³aœciwa ocena samego siebie œwiadczy o znajomoœci w³asnej osoby. Intymnoœæ to pozytywne uczucie i towarzysz¹ce im dzia³ania, które wywo³uj¹ przywi¹zanie, bliskoœæ i wzajemn¹ zale¿noœæ partnerów od siebie. Na intymnoœæ sk³ada siê wiele czynników: Pragnienie dbania o dobro partnera Prze¿ywanie szczêœcia w obecnoœci partnera z jego powodu Szacunek dla partnera Przekonanie ze mo¿na nañ liczyæ w potrzebie Wzajemnie zrozumienie Wzajemne dzielenie siê prze¿yciami i dobrymi, zarówno duchowymi i materialnymi Dawanie i otrzymywanie uczuciowego wsparcia Wymiana intymnych informacji Uwa¿anie partnera za wa¿ny element w³asnego ¿ycia Zwi¹zek oczywiœcie mo¿e byæ intymny, je¿eli brakuje któregoœ z wy¿ej wymienionych uczuæ. Pozytywne emocje sk³adaj¹ce siê na intymnoœæ wynikaj¹ z umiejêtnoœci komunikowania siê, wzajemnego zrozumienia miêdzy partnerami. W pocz¹tkowych fazach zwi¹zku komunikacja jest trudna, gdy¿ partnerzy nie znaj¹ siê swoich potrzeb b¹dŸ te¿ z powodu nieumiejêtnoœci zaspokojenia tych potrzeb. Prawdopodobnie wiêkszoœæ ludzi na pocz¹tku zwi¹zku by³a zdolna zrobiæ "wszystko" dla swojego partnera, choæ w³aœnie nie bardzo wiemy jak to zrobiæ. Niestety to "poœwiêcenie", "zrobienie wszystkiego" dla partnera szybko mija. Dzieje siê to, dlatego, poniewa¿ przywykamy do tzw. "scenariuszy", czyli do pewnych niezmiennych ci¹gów dzia³añ obojga partnerów w powtarzaj¹cych siê sytuacjach. Rutyna jest zabójcza dla uczuæ, szczególnie tych pozytywnych. Warunkiem niezbêdnym do powstania jakichkolwiek emocji jest oderwanie siê od automatyzmów i pojawienie siê nieoczekiwanych, odbiegaj¹cych od tego, co zawsze zdarzeñ. Namiêtnoœæ jest konstelacj¹ silnych emocji zarówno pozytywnych ( zachwyt, tkliwoœæ, po¿¹danie, radoœæ), jak i negatywnych ( ból, niepokój, zazdroœæ, têsknota), czêsto z mocno uwydatnionym pobudzeniem fizjologicznym. Emocjom tym towarzyszy bardzo silna motywacja do maksymalnego po³¹czenia siê z partnerem. Wiele typowych przejawów mi³oœci, wskazywanych przez ludzi jako takie, to przejawy w³aœnie namiêtnoœci: pragnienie i poszukiwanie fizycznej bliskoœci, przep³yw energii, uczucie podniecenia, bicie serca, dotykanie, pieszczenie, ca³owanie, kontakty seksualne, obsesja na punkcie partnera, marzenia na jawie, psychiczne nieobecnoœci pod nieobecnoœæ partnera. Dominuj¹cym elementem namiêtnoœci s¹ zwykle w tej czy innej postaci pragnienia erotyczne, aczkolwiek nie sposób namiêtnoœæ uto¿samiæ z potrzeb¹ seksualn¹ ani za³o¿yæ, ¿e jest to jedyna potrzeba w ni¹ uwik³ana. Obok niej w grê mo¿e wchodziæ potrzeba urzeczywistnienia czy odnalezienia sensu ¿ycia, dowartoœciowania w³asnej osoby, dominacja czy opiekuñczoœæ itd. W przeciwieñstwie do samej potrzeby seksualnej, zdolnoœæ do prze¿ywania mi³osnej namiêtnoœci jest w pewnym stopniu darem kultury, nie zaœ jedynie natury. Podczas gdy dynamika intymnoœci jest ³agodna, dynamika namiêtnoœci jest dramatyczna. Namiêtnoœæ intensywnie roœnie, szybko osi¹gaj¹c swoje szczytowe natê¿enie i niemal równie szybko gaœnie. Pocz¹tkowy wzrost namiêtnoœci jest procesem przebiegaj¹cym lawinowo, na zasadzie dodatniego sprzê¿enia zwrotnego: im silniejsza namiêtnoœæ, tym wiêcej poci¹ga ona za sob¹ zachowañ jeszcze bardziej j¹ nasilaj¹cych. Naj³agodniejsze z tych zachowañ to : bardzo czêste kontakty, bliskoœæ fizyczna, d³ugotrwa³e patrzenie sobie w oczy. Wewnêtrzna logika namiêtnoœci polega na tym, ¿e mo¿e ona jedynie rosn¹æ, samo tylko trwanie natomiast jest zapowiedzi¹ jej œmierci. Choæ prawda to zupe³nie oczywista, w równie oczywisty sposób odrzucamy j¹ wtedy, gdy akurat sami namiêtnoœæ prze¿ywamy. Istot¹ namiêtnoœci jest jej zaborczoœæ zaborczoœæ i zach³annoœæ, poniewa¿ na mocy swej definicji namiêtnoœæ jest spraw¹ wa¿niejsz¹ dla prze¿ywaj¹cych j¹ ludzi, odsuwa ona na dalszy plan lub wy³¹cza inne rodzaje aktywnoœci ¿yciowej. Namiêtnoœæ czasami porównywana jest z uzale¿nieniem od narkotyków, œrodków nasennych czy alkoholu, uzale¿nienie doprowadza do koniecznoœci za¿ywania coraz wiêkszej dawki trucizny w celu unikniêcia niezwykle przykrych objawów jej odstawienia. Tak wiêc podczas gdy intymnoœæ spada powoli i czêsto nie osi¹ga w ogóle punktu zerowego, namiêtnoœæ nie tylko spada do zera, ale jej ostateczny koniec jest w dodatku po³¹czony z negatywnymi emocjami. Zaanga¿owanie jest tu rozumiane jako decyzje, myœli, uczucia i dzia³ania ukierunkowane na przekszta³cenie relacji mi³osnej w trwa³y zwi¹zek oraz na utrzymanie tego zwi¹zku pomimo wystêpowania ró¿nych przeszkód. Podczas gdy namiêtnoœæ jest tym sk³adnikiem mi³oœci, który niemal w ogóle nie poddaje siê "rozumowi" i woli samych zainteresowanych, a intymnoœæ poddaje im jedynie umiarkowanie, zaanga¿owanie jest wysoce podatne na œwiadom¹ kontrole ze strony kochaj¹cych siê ludzi. Stanowi to zarówno zarówno o sile, jak i o s³aboœci tego sk³adnika mi³oœci. Z jednej strony, bowiem strony, silne zaanga¿owanie partnerów mo¿e byæ jednym, choæ skutecznym czynnikiem podtrzymuj¹cym zwi¹zek. Z drugiej jednak strony, zaanga¿owanie jest zwykle rezultatem œwiadomej decyzji, a ta mo¿e zostaæ zmieniona czy odwo³ana, w zwi¹zku, z czym ten sk³adnik mi³oœci mo¿e przestaæ istnieæ niemal¿e z dnia na dzieñ. W sytuacji, gdy jest to ju¿ jedyny czynnik podtrzymuj¹cy trwanie zwi¹zku, zanik zaanga¿owania prowadzi do rozpadu samego zwi¹zku. W udanym zwi¹zku zaanga¿owanie jest jednak zwykle jego najbardziej stabilnym sk³adnikiem. Wysi³ek wk³adany w utrzymanie zwi¹zku automatycznie zapocz¹tkowuje proces jego samopodtrzymywania siê. Wycofanie wysi³ku by³oby równoznaczne z przyznaniem siê przed sob¹ i innymi, ¿e wysi³ek ów zosta³ "zainwestowany" Ÿle, co oczywiœcie, niezbyt pochlebnie œwiadczy o samym "inwestorze" Natomiast pochlebianie œwiadczy o nim ( o niej) wysi³ek wydatkowany sensownie i stosownie. Zatem samo wk³adanie wysi³ku w dany zwi¹zek nasila szansê, ¿e "inwestor" bêdzie przekonywa³ zarówno siebie, jak i innych, i¿ jego postêpowanie jest s³uszne, i tym chêtniej bêdzie to nadal czyni³. Doœæ z³o¿ona symulacja rozwoju zwi¹zku interpersonalnego sugeruje, ¿e zanim krzywa zaanga¿owania osi¹gnie swój maksymalny i niezmienny poziom, jej wzrost ma charakter esowaty. Oznacza to, ¿e pocz¹tkowo zaanga¿owanie roœnie wolno, a w miarê narastania namiêtnoœci i intymnoœci jego wzrost jest coraz szybszy. Nastêpuj¹ce potem ustabilizowanie zaanga¿owania trwa w zasadzie a¿ do koñca zwi¹zku. Przerwanie zwi¹zku jest zwykle równoznaczne z zaprzestaniem dzia³añ zwi¹zek ów podtrzymuj¹cych, a wiêc z wycofaniem zaanga¿owania. |
|